ਇਤਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ ਨੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੁਲੀਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਮਿਸਿਜ਼ ਕੁਲਕਰਨੀ ਆਪਣੇ ਮਰਦ ਕੁਲੀਗ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਮੈਸੇਜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੈਤਿਕਤਾਵਾਂ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਥੋਹਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਓਲਡ-ਏਜ ਹੋਮ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਥੋਹਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ Read More »
“ਮੋਢਾ” ਇੱਕ ਮੂਹਤਾਜੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਜਸਬੀਰ ਢੰਡ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਸੀਲ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਓ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਮੰਮੀ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਪਾ ਦੀ ਮੌਤ, ਉਸਦੇ ਦੁਖ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਬਹੁਤ ਗਹੀਰੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੀ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਮੋਢਾ ਦੇਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਸੰਤੋਖ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਸਬੀਰ ਢੰਡ ਦੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਸਬੰਧਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਬੇਹਤਰੀਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
“ਨੀਨਾ ਦੀ ਮੰਮੀ” ਹਰੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ‘ਅਮਿਤ’ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਗਹਿਰੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰੋ. ਨਵ ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਚਿਰਪਿਜੀਹ ਦਸਤੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚਰਿਤਰ ਨੀਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਆਦਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਗੱਲਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸੁੰਘ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਬੜੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਮਾਮੂਲੀ ਜਾਂ ਫਜ਼ੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਲਈ ਕਦਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਮਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇਪਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਖਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਬਿੰਦੂ, ਲਈ ਉਹ ਮਾਮੂਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਲੱਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਅਗਰਵਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸੰਪਤ ਲਾਲ ਜੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਦੇਣ ਲਈ ਮੰਜੀ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਤੇਦਾਰ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਧੁੱਪ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਹੁਲ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਪੌਦੇ ਕਿਵੇਂ ਲਾਏ ਗਏ, ਸੰਪਤ ਲਾਲ ਜੀ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਤਾ ਦਾਸ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਨਸਪੈਕਟਰ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਰ ਟਿਕਾਊ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਕੇ ਦਫਤਰੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਚੱਲੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਜੋ ਉਸ ਫਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਝੱਗੇ ਨਾਲ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਿਤ ਵਿਤਾਰਨਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਅਖਿਰਕਾਰ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੀਨ ਦਾ ਡੱਬਾ ਹੀ ਉਹਦਾ “ਪੈਰ-ਟਿਕਾਊ” ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਫਤਰੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰਾਹਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਲਾਲ ਫੀਤਾਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਪੈਰ ਟਿਕਾਊ Read More »
ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ ਦੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢਣ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ‘ਰੱਬ ਨੇ ਲੋੜ੍ਹਾ ਈ ਮਾਰਿਆ’ ਨਾਲ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਚੋਂਕ ਗਈ। ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚਲਿਆ ਤਾਂ ਕਰਮੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਰੁਕ ਗਈ। ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਖ਼ਮ ਹਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਇਕ ਦਬਿਆ ਦਰਦ ਹੰਝੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਨਿਰੰਜਨ ਬੋਹਾ ਦੀ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਤ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੇ ਮੋਡਰਨ ਫੇਸਬੁਕੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਕਸਕ ਨੂੰ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਹੁਣ ਚੈਟ ਬਾਕਸ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਨੇ, ਤੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤਲਪ ਸਿਰਫ਼ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਖ਼ਰ ਵਿਚ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ “ਫੇਸਬੁਕੀ” ਹੋ ਗਏ ਨੇ — ਜਿੱਥੇ ਦਿਲ ਨਹੀਂ, ਕੇਵਲ ਸਕ੍ਰੀਨ ਧੜਕਦੀ ਹੈ।
ਹਰਭਜਨ ਖੇਮਕਰਨੀ ਦੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀ ਉਸ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਪੂਰੀ ਕੌਮ ਜਾਂ ਸਮੂਹ ’ਤੇ ਮੰਢ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਮਝ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸਜ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਨਿਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
