ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਜੁਨੇਜਾ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਵਿਆਹ ਸਾਲਗਿਰ੍ਹਾ ਹੈ ‘ਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਗਿਫ਼ਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਿਨ ਭਰ ਉਹ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਕੀ ਚੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਬੇਟੀ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰਪਰਾਈਜ਼ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪੈਕੇਜ ਆਇਆ, ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਧੜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਤਿਆਰ ਸੀ ਇਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਲਈ।
ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਮਾਂ ਦੀ ਅਤੁੱਟ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਆਪਣਾ ਸੁਖ, ਹਰ ਪਲ ਵਿਆਪਕ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਨਿਹਰਿਆ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵੰਡਣ ਤੱਕ, ਮਾਂ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਧੀ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹਰ ਪੰਨੇ ’ਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿਠੇ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਖ਼ਾਨੇ ’ਚ ਗੋਪੀ ਅਤੇ ਸੁੱਖੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਫਕੀਰ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਦੂਆ ਅਤੇ ਕੈਂਟੀਨ ’ਚ ਚਾਹ-ਸਮੋਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਮ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜ਼ਦਾਰੀ, ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਲਚਲ—ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਿਥਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਪਕੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇਹ ਲੇਖ, ਡਾ. ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ, ਇੱਕ ਰਮਣੀਕ ਝਰਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਘਟਨਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚਲੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਧਾਰਣ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ।
ਭਾਰਤੀ ਜਨ – ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਿਥ Read More »
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਜਿਹੇ ਪਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਹਾਵਣਾ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਚਾਨਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜਕ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੱਖਪਾਤਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਵਿਸਾਖੀ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮੇਲੇ-ਮਸਤੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। — ਪ੍ਰੋ. ਨਵ ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਘ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ, ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸਾਖੀ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ Read More »
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰੋ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਕਰੋ। ਰੱਬ ਨਾਲ ਸੱਚੀ ਜੋੜ ਅਤੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। — ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਨਿੱਤ ਸ਼ੁਕਰ ਖੁਦਾ ਦਾ ਕਰਿਆ ਕਰ Read More »
ਇੱਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬੇਮਕਸਦੀ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਟਕਦੇ-ਭਟਕਦੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੰਜ਼ਰ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਕੜਵੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਰੂਬਰੂ ਕਰਵਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। — ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੰਨੜ
ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਟਰੀ ਦੀ ਗਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਗਹਿਰੇ ਦੁੱਖ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਿੱਖ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਸਾਡੇ ਸੋਚਣ ਦੇ ਢੰਗ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਮਹਾਂਸਾਗਰ —।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਜੁੜਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਅਤੇ ਇਕਲਾਪਨ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਦਰਦ ਭਰਿਆ ਪਿਆਰ ਵੀ ਹੈ। ਕਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ—ਨਸ਼ੇ, ਪ੍ਰਵਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਬਦਲਾਅ—‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਉਂਦਾ ਹੋੇਏ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ, ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਭਰਾ ਖ਼ਤ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਂ ਇੱਕ ਖ਼ਤ Read More »
