ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭੱਜਦੌੜ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਭੌਤਿਕ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਕਸਰ ਪਿੱਛੇ ਛੁੱਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੰਨੜ ਦੀ ਕਵਿਤਾ “ਵਸਤਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ” ਇਸੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਆਪਣੇਪਣ, ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗਰਮਾਹਟ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗੁਆ ਰਹੇ।
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਸੁਰਿੰਦਰ ਮਕਸੂਦਪੁਰੀ ਦੀ ਲਘੁਕਥਾ “ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼” ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਵ ਨੂੰ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਪਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਜੀਵ ਛਾਬੜਾ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਹਾਣੀ “ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਰ” ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬੋਝ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਮਾਰਮਿਕ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਦਦ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਕੀਕਤ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾੜੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਚੋਟ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਘਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਮਨੀਸ਼ ਤਾਲਿਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ “ਬੰਦ ਕਮਰੇ” ਪਰਵਾਸ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇਪਨ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਛੂਹਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਜਿਹੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਦੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ “ਬੰਦ ਕਮਰੇ” ਸਿਰਫ਼ ਇੱਟਾਂ-ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਡੀਕਾਂ, ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਅਧੂਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਜੁਨੇਜਾ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਵਿਆਹ ਸਾਲਗਿਰ੍ਹਾ ਹੈ ‘ਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਗਿਫ਼ਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਿਨ ਭਰ ਉਹ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਕੀ ਚੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਬੇਟੀ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰਪਰਾਈਜ਼ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪੈਕੇਜ ਆਇਆ, ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਧੜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਤਿਆਰ ਸੀ ਇਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਲਈ।
ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਮਾਂ ਦੀ ਅਤੁੱਟ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਆਪਣਾ ਸੁਖ, ਹਰ ਪਲ ਵਿਆਪਕ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਨਿਹਰਿਆ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵੰਡਣ ਤੱਕ, ਮਾਂ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਧੀ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹਰ ਪੰਨੇ ’ਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿਠੇ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਖ਼ਾਨੇ ’ਚ ਗੋਪੀ ਅਤੇ ਸੁੱਖੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਫਕੀਰ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਦੂਆ ਅਤੇ ਕੈਂਟੀਨ ’ਚ ਚਾਹ-ਸਮੋਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਮ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜ਼ਦਾਰੀ, ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਲਚਲ—ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਿਥਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਪਕੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇਹ ਲੇਖ, ਡਾ. ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ, ਇੱਕ ਰਮਣੀਕ ਝਰਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਘਟਨਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚਲੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਧਾਰਣ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ।
ਭਾਰਤੀ ਜਨ – ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਿਥ Read More »
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਜਿਹੇ ਪਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਹਾਵਣਾ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਚਾਨਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜਕ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੱਖਪਾਤਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਵਿਸਾਖੀ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮੇਲੇ-ਮਸਤੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। — ਪ੍ਰੋ. ਨਵ ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਘ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ, ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸਾਖੀ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ Read More »
