“ਦੇਰ ਵਕਤ ਦਾ ਨਮਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਸਾਹਿਬ ਨਾਜ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਮੂਲਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਕਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਜੋ ਗੁਰਬਤ ਵਿੱਚ ਚੋ ਜਾਵੇ ਉਹ ਭਾਂਡਾਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਅਤੇ “ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਉੱਤੋਂ ਭੌਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਲਵੇ ਉਹ ਮਾਲੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਲੂਕ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ।
“ਦੇਰ ਵਕਤ ਦਾ ਨਮਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਸਾਹਿਬ ਨਾਜ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਮੂਲਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਕਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਜੋ ਗੁਰਬਤ ਵਿੱਚ ਚੋ ਜਾਵੇ ਉਹ ਭਾਂਡਾਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਅਤੇ “ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਉੱਤੋਂ ਭੌਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਲਵੇ ਉਹ ਮਾਲੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਲੂਕ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ – ਸਾਹਿਬ ਨਾਜ਼ Read More »
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੰਨੜ ਜੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ “ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ” ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚਾਹਤ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕ਼ਦਰ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਓ ਦਾਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਝੂਠ ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਚਿੰਤਿਤ ਹਨ। ਸਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਵਾਬ ਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਰਾਹ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਡਾ. ਸੁਹਿੰਦਰ ਬੀਰ ਦੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਬਹਾਰਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਮਕਸਦਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਹਾਰਾਂ ਆਉਣੀਆਂ ਮੁੜਕੇ Read More »
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਪੱਤੋ ਦੀ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੋਚ ਸਮਝ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੁਖਾਂਤ, ਜਿੱਥੇ ਫਸਲਾਂ, ਘਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਲਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਸਨਮੁਖੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਜ਼ਲ ਰਾਹੀਂ ਪੱਤੋ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜੰਗਜੂ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਸਾਰਥਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਟੋਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ ਦੀ ਇਸ ਗਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਔਖੇ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪਲਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਚੱਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਮਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਪਟਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਗਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਪੇੜਾਂ, ਹਿਜਰ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਥੀਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹਨ। ਡਾ. ਕੋਚਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹਰ ਵਾਰ ਪਿਛੇ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਣਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ, ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗਜ਼ਲ – ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ Read More »
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਰਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਥੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਇਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਬਦਹਾਲੀ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਚਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਦਹਾਲੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁੱਖਮਈ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਬਣਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗਾਈ ਮਿਲੇ।
ਕਵਿਤਾ – ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਰਨਿੰਦਰ ਕੌਰ Read More »
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਮਾਧਵੀ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਇਕ ਐਸਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੰਨਦੀ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਰੂਹਾਨੀ ਜੋੜ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਜਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਕਬੂਲ ਕਰਕੇ ਸੱਚੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਮਝ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਸਲ ਇਨਾਮ ਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ – ਮਾਧਵੀ ਅਗਰਵਾਲ Read More »
ਇਸ ਦਿਲਚਸਪ ਸ਼ੇਅਰ ਵਿੱਚ, ਕਵੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਵ ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟੇ ਦਿਲ ਦੀ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਦਰਦਨਾਕ ਅਵਾਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਮੁਆਫੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਬੜੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਮੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦੀ ਖੋਜ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਸੱਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਰ ਬੂੰਦ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। “ਜਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਹੈ” – ਇਸ ਅਮੋਲਕ ਸੱਚ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
