ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਰੇਡ ਏ.ਜੀ.ਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਬੜੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਅਮਰ ਗਰਗ ਨੇ ਏ.ਜੀ.ਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਗਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
“ਡਾਂਗੇ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ” ਇਕ ਤਥਾਤਮਕ ਕਹਾਣੀ Read More »
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਇੰਜੀ. ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ ਗਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਧਰਮਕ ਜਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਕ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਬੇਮਤਲਬ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਲੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਧਰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਲੇਖਕ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਕੇਵਲ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੀ।
ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬੇ ਕੌਣ ਸਨ? Read More »
ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਿਮਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਬਾਬਾ ਨਿੰਮਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਮੋਚੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਧਾਰਣ ਗੁਰਮਤਿ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨਾਲ ਕਨੇਡਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਵੱਛਤਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਣ-ਸੰਮਾਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਘੜ ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਚਾਰ ਉਭਰਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਵਿਚਾਰ ਸੁਖਚੈਨ ਥਾਂਦੇਵਾਲਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਰੰਗ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਸੇਖੋਂ ਦੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਰਾਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਭਲਾ ਚਾਹਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਰੁੱਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤਬਾਹੀ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬੀੜ ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਲਈ ਫ਼ਰਜ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਆਰੀਅਨ ਸਾਇਬੋਰੀਆ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਪਤਸਿੰਧੂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਉਸੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ—ਕਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ—ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਆਸ ਨਾਲ ਕਿ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁੱਖ ਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸੁਪਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਗਏ ਸਨ, ਓਥੋਂ ਹੀ ਅੱਜ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਾਤਭੂਮੀ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਾ. ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਸਲੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਵਾਂ, ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਦਰਸ਼ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਭਾਲ ਤਦ ਤੱਕ ਵਿਅਰਥ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਧਾਰਦਾ। ਮਾਤਭੂਮੀ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ—ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸੇ ਦੀ ਗੋਦ ਸਹਾਰਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਪਿਆਰ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਮਾਰਗ ਹੈ Read More »
ਸੱਸ ਨੇ ਫੋਟੋ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ, ਪਰ ਨੂੰਹ ਨੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਫੋਟੋ ਲਈ ਇੱਕ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਥਾਂ ਚੁਣੀ। ਇਹ ਲਘੂ ਪਰਿਘਟਨਾ ਡਾ. ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਘੋਟੜ ਵਲੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਆਰੀਅਨ ਸਾਇਬੋਰੀਆ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਪਤਸਿੰਧੂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਉਸੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ—ਕਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ—ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਆਸ ਨਾਲ ਕਿ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁੱਖ ਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸੁਪਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਗਏ ਸਨ, ਓਥੋਂ ਹੀ ਅੱਜ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਾਤਭੂਮੀ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਾ. ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਸਲੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਵਾਂ, ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਦਰਸ਼ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਭਾਲ ਤਦ ਤੱਕ ਵਿਅਰਥ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਧਾਰਦਾ। ਮਾਤਭੂਮੀ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ—ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸੇ ਦੀ ਗੋਦ ਸਹਾਰਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਆਦਰਸ਼ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦੇ ਆਰੀਆ Read More »
ਇਤਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ ਨੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੁਲੀਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਮਿਸਿਜ਼ ਕੁਲਕਰਨੀ ਆਪਣੇ ਮਰਦ ਕੁਲੀਗ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਮੈਸੇਜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੈਤਿਕਤਾਵਾਂ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਥੋਹਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਓਲਡ-ਏਜ ਹੋਮ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਥੋਹਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ Read More »
