josan

ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣ

ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਪੱਤੋ ਦੀ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੋਚ ਸਮਝ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੁਖਾਂਤ, ਜਿੱਥੇ ਫਸਲਾਂ, ਘਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਲਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਸਨਮੁਖੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਜ਼ਲ ਰਾਹੀਂ ਪੱਤੋ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜੰਗਜੂ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਸਾਰਥਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਟੋਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।

ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣ Read More »

ਗਜ਼ਲ – ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ

ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ ਦੀ ਇਸ ਗਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਔਖੇ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪਲਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਚੱਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਮਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਪਟਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਗਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਪੇੜਾਂ, ਹਿਜਰ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਥੀਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹਨ। ਡਾ. ਕੋਚਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹਰ ਵਾਰ ਪਿਛੇ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਣਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ, ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਜ਼ਲ – ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ Read More »

ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਧੁੱਪ

ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਅਗਰਵਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸੰਪਤ ਲਾਲ ਜੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਦੇਣ ਲਈ ਮੰਜੀ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਤੇਦਾਰ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਧੁੱਪ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਹੁਲ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਪੌਦੇ ਕਿਵੇਂ ਲਾਏ ਗਏ, ਸੰਪਤ ਲਾਲ ਜੀ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਧੁੱਪ Read More »

ਕਵਿਤਾ – ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਰਨਿੰਦਰ ਕੌਰ

ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਰਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਥੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਇਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਬਦਹਾਲੀ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਚਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਦਹਾਲੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁੱਖਮਈ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਬਣਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗਾਈ ਮਿਲੇ।

ਕਵਿਤਾ – ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਰਨਿੰਦਰ ਕੌਰ Read More »

ਕਵਿਤਾ – ਮਾਧਵੀ ਅਗਰਵਾਲ

ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਮਾਧਵੀ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਇਕ ਐਸਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੰਨਦੀ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਰੂਹਾਨੀ ਜੋੜ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਜਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਕਬੂਲ ਕਰਕੇ ਸੱਚੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਮਝ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਸਲ ਇਨਾਮ ਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਕਵਿਤਾ – ਮਾਧਵੀ ਅਗਰਵਾਲ Read More »

ਕਸੂਰ

ਇਸ ਦਿਲਚਸਪ ਸ਼ੇਅਰ ਵਿੱਚ, ਕਵੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਵ ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟੇ ਦਿਲ ਦੀ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਦਰਦਨਾਕ ਅਵਾਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਮੁਆਫੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਬੜੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਮੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦੀ ਖੋਜ ਹੈ।

ਕਸੂਰ Read More »

ਲਾਲ ਫੀਤਾਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਪੈਰ ਟਿਕਾਊ

ਦੇਵਤਾ ਦਾਸ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਨਸਪੈਕਟਰ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਰ ਟਿਕਾਊ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਕੇ ਦਫਤਰੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਚੱਲੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਜੋ ਉਸ ਫਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਝੱਗੇ ਨਾਲ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਿਤ ਵਿਤਾਰਨਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਅਖਿਰਕਾਰ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੀਨ ਦਾ ਡੱਬਾ ਹੀ ਉਹਦਾ “ਪੈਰ-ਟਿਕਾਊ” ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਫਤਰੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰਾਹਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਲਾਲ ਫੀਤਾਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਪੈਰ ਟਿਕਾਊ Read More »

ਸੀਰੀ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ ਦੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢਣ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ‘ਰੱਬ ਨੇ ਲੋੜ੍ਹਾ ਈ ਮਾਰਿਆ’ ਨਾਲ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਚੋਂਕ ਗਈ। ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚਲਿਆ ਤਾਂ ਕਰਮੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਰੁਕ ਗਈ। ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਖ਼ਮ ਹਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਇਕ ਦਬਿਆ ਦਰਦ ਹੰਝੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।

ਸੀਰੀ Read More »

ਸ਼ਬਦ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਮਲ ਚ ਗੁੰਦਦੇ ਗੁੰਨ੍ਹਦੇ ਹਾਂ

ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਟਾਂਡਾ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਮਹਾਨਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਦਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ। ਲੇਖਕ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚੀ ਤਸੱਲੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੁਚੀਤਾ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤਰੱਕੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਮਲ ਚ ਗੁੰਦਦੇ ਗੁੰਨ੍ਹਦੇ ਹਾਂ Read More »

ਬੰਦੇ ਦਾ ਮੁੱਲ

ਡਾ. ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਬੰਦੇ ਦਾ ਮੁੱਲ’ 35 ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਛੂਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਧਾਰਨ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੀਵਿਊਕਾਰ ਬਲਜਿੰਦਰ ਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਡਾ. ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੂਝ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

ਬੰਦੇ ਦਾ ਮੁੱਲ Read More »