ਡਾ. ਧਰਮਪਾਲ ਸਾਹਿਲ ਦਾ ਨਾਵਲ “ਖੋਰਾ” ਕੰਢੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਹ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਰੋਤਮ, ਬਿਰਜੂ ਅਤੇ ਬਾਲੋ ਵਰਗੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਖੋਰਾ ਲਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਲੋਕਭਾਸ਼ਾ, ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਨਾਵਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੋ ਖੋਰਾ Read More »
ਚਰਾਗ਼ ਉਲਫ਼ਤ ਦੇ ਅਮਰ ਨਾਥ ਕੌਸਤੁਭ ਮਾਰੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਦੁੱਖ ਦੇ ਇੰਝ ਮਾਰ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ। ਜੇ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਦੁਰਕਾਰ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ। ਤੂੰ ਗੱਜ ਹੀ ਸਕਨਾ ਏਂ, ਬਰਸਣ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਬਰਸੇ ਤਾਂ ਰੁਆਦਾਂਗੇ, ਦੇ ਖ਼ਾਰ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ। ਰਹਿ ਦੂਰ ਜ਼ਰਾ ਸਾਥੋਂ ਮੋਸਮ ਹੈ ਬਹਾਰਾਂ ਦਾ, ਗੁਲ ਕੋਈ ਨਾ ਖਿਲ ਜਾਏ, ਪੁਚਕਾਰ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ। ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਬਹਾਰਾਂ ਨੇ, ਹਰ ਸ਼ੈਅ ‘ਤੇ ਬਹਾਰ ਆਉ, ਇਹ ਝੂਠੀ ਤਸੱਲੀ ਹੈ, ਦੇ ਯਾਰ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ। ਕਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਏ ਖੇੜੇ, ਨੀ ਰੁੱਤ ਬਸੇਤੜੀਏ, ਦੇ ਖ਼ਾਰ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ।
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਵ ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਸਲੀ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੇਖਕ ਮੌਤ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਚਿਆ।
ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਸਵਰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪਿਆਰ ਹੈ Read More »
ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸੰਜੀਵ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਦੀ ਇਹ ਲਿਖਾਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਅਜੋਕੇ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰੀਂ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਮਨੁੱਖ Read More »
ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਗਿਲਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਬਾਰ–ਬਾਰ ਪੁੱਛਿਆ ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਸੀ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਜੋ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਗਹਿਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਗਈ…
ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਸੰਘਾ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਾਉਂਦੀ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ ਕਿ ਹਾਸਾ ਰੂਹ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਹਾਸੇ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਖ ਸਿੱਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿਲ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ — ਨਾ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਢੋਂਗ ਜਾਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ। ਹਾਸਾ ਇੱਕ ਐਸਾ ਆਤਮਿਕ ਤੇ ਮਨੋਵੈਜਾਨਕ ਬਲ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ, ਨਫ਼ਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਹਾਸੇ ਵੰਡ ਕੇ ਜੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸੰਜੀਵ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਦੀ ਇਹ ਲਿਖਾਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਫਹਮੀ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗਲਤ ਫ਼ੈਲਾਈ ਗਈ ਗੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਅਪਣੀ ਰਾਇ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਚੀ ਦੋਸਤੀ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੂਟਲੀ ਅਤੇ ਸਵਾਰਥੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੈਣੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਨੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਹਿਣਾ ਅਤੇ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਸਖ਼ਤਾਈ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਹੋ Read More »
ਦਸ਼ਹਿਰਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬੀੜ ਕਿਸਨਪਿੰਡ ਬੀਜਾ, ਤਹਿ. ਖੰਨਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ, ਦਸ਼ਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਏ। ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਕਰ ਲਿਆ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਰ ਏ। ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਬੈਠਾ, ਚਲ ਪਏ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਰੁੱਖ ਲੰਘੇ, ਲੰਘਿਆ ਅਸੀਂ ਨਹਿਰ ਨੂੰ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨਿਭਾਇਆ, ਜੋ ਕਰਿਆ ਇਕਰਾਰ ਏ। ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਬੜੀ ਭੀੜ, ਖਿੜੇ ਸੋਹਣੇ ਰੰਗ ਸੀ, ਜਲੇਬੀਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਗਲੀ ਤੰਗ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਚਾਲੇ ਪਾਏ ਕਰ ਮਨ ‘ਚੋਂ ਵਿਚਾਰ ਏ। ਰਾਮ ਲੀਲਾ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਖਚਾਖਚ ਭਰਿਆ, ਸਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸੋਹਣਾ ਅਭਿਨੈਅ ਕਰਿਆ, ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਰਾਵਣ ਦਾ ਉਧਾਰ ਏ। ਬਦੀ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜਿੱਤ, ਸੱਚ ਦੀ ਕਹਿਣ ਹੋ ਗਈ, ਸੱਚਦੇ ਰਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸੱਚ ‘ਚੋਂ ਪਰੋ ਗਈ, ‘ਪ੍ਰੀਤ ਬੀੜ ਕਿਸਨ’, ਜਨਮ ਦਿਨ ਦਾ ਖ਼ੁਮਾਰ ਏ।
ਚੋਪੜੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲੱਖਾਸਲੇਮਪੁਰੀ ਛੱਡ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਹੁਣ ਮਨ ਮਾਰ ਲੈ, ਚੋਪੜੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰੁੱਖੀ ਨਾਲ ਸਾਰ ਲੈ। ਨਾ ਜੀਅ ਨੂੰ ਤਰਸਾ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਤੱਕ, ਕੁੱਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੱਸ ਕੇ ਜੂਨ ਗੁਜਾਰ ਲੈ। ਸਿੰਮਲ ਵਾਂਙੂ ਉੱਚੇ ਬਣਨਾ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂਓ, ਮਿੱਠਤ ਨੀਵੀਂ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਤੂੰ ਧਾਰ ਲੈ। ਕੁੱਝ ਨਾ ਖੱਟਿਆ ਨਫ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨੇ, ਕਰ ਸਭ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਪਿਆਰ ਲੈ। ਕੁੱਝ ਨਾ ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਮਾਇਆ ਮਿੱਟੀ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਅਗਲਾ ਪਿੱਛਲਾ ਵੇਲਾ ਯਾਰ ਸੁਧਾਰ ਲੈ। ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਮੁੜ ਹੁਣ ਆਉਣੇ ਨਾ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਦੀ ਆਖੀ ਗੱਲ ਵਿਚਾਰ ਲੈ। ਡੋਬਣਾ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਪਣਿਆਂ, ਕਰ ਬਚਣੇ ਦੇ ਭਾਵੇਂ ਯਤਨ ਹਜ਼ਾਰ ਲੈ। ਪਿਆਰ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਦੁਨੀਆ ਜਿੱਤ ਲੱਖੇ, ਵੰਡ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਹਾਸੇ ਜਨਮ ਸੰਵਾਰ ਲੈ। ਸੰਪਰਕ: 09855227530
ਸਈਅਦ ਆਮਿਰ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਕਿਤਾਬ “ਹਿੰਗਮ ਸਫਰ” ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵਰਚੁਅਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬੁਖਾਰਾ, ਸਮਰਕੰਦ, ਇਸਤਾਂਬੁਲ, ਐਥਨਜ਼, ਵੇਨਿਸ, ਰੋਮ, ਪੈਰਿਸ, ਪ੍ਰਾਗ, ਐਮਸਟਰਡਮ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੈਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਕੇਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੀਵੰਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਗਮ ਸਫਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸੱਦ ਹੈ।
ਸਈਦ ਅਮੀਰ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਹਿੰਗਮ ਸਫਰ` ਤੇ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਟਿੱਪਣੀ Read More »
