ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਪੱਤੋ ਦੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਲਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪਖੰਡ ਨੂੰ ਤੋੜ੍ਹਕੇ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਾਹੀ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ, ਕਿਰਤ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਬਲਿਹਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
ਡਾ. ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਇਹ ਗਜ਼ਲ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਦੇ ਬਲਿਦਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬੇਹਦ ਕਰ਼ਬਾਨੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਾ ਜਬਰੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਜ਼ਲ – ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਦੇ ਬਲਿਦਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ Read More »
ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਹੁੰਜਨ ਨੇ ਮਾਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਦਗੀ, ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਏ। ਉਹ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲੀ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਸਿੱਖਾਏ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਹੁੰਜਨ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਅਹਮਿਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਕਰੀਏ ਜਿਸਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਛੱਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਇਹ ਗਜ਼ਲ ਡਾ. ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਾਦੀ ਦੀਆਂ ਸਿਖਲਾਈਆਂ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ: “ਨਹੀਂ ਡਰਨਾ।” ਕਵਿ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਅਤੇ ਕਲਮ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਟਿਕਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਦਾਈ ਆਵਾਜ਼ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗਜ਼ਲ – ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਲਾ ਮਿਸਾਲ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ Read More »
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਭਲਾ ਚਾਹਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਰੁੱਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤਬਾਹੀ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬੀੜ ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਲਈ ਫ਼ਰਜ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਭਲਾ ਚਾਹਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਰੁੱਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤਬਾਹੀ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬੀੜ ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਲਈ ਫ਼ਰਜ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
“ਦੇਰ ਵਕਤ ਦਾ ਨਮਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਸਾਹਿਬ ਨਾਜ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਮੂਲਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਕਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਜੋ ਗੁਰਬਤ ਵਿੱਚ ਚੋ ਜਾਵੇ ਉਹ ਭਾਂਡਾਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਅਤੇ “ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਉੱਤੋਂ ਭੌਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਲਵੇ ਉਹ ਮਾਲੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਲੂਕ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ।
“ਦੇਰ ਵਕਤ ਦਾ ਨਮਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਸਾਹਿਬ ਨਾਜ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਮੂਲਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਕਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਜੋ ਗੁਰਬਤ ਵਿੱਚ ਚੋ ਜਾਵੇ ਉਹ ਭਾਂਡਾਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਅਤੇ “ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਉੱਤੋਂ ਭੌਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਲਵੇ ਉਹ ਮਾਲੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ” ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਲੂਕ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ – ਸਾਹਿਬ ਨਾਜ਼ Read More »
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੰਨੜ ਜੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ “ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ” ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚਾਹਤ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕ਼ਦਰ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਓ ਦਾਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਝੂਠ ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਚਿੰਤਿਤ ਹਨ। ਸਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਵਾਬ ਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਰਾਹ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
