ਇੱਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬੇਮਕਸਦੀ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਟਕਦੇ-ਭਟਕਦੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੰਜ਼ਰ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਕੜਵੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਰੂਬਰੂ ਕਰਵਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। — ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੰਨੜ
ਆਲੂਆਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਘਾਟੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਲਟ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਦਾ ਰੁਖ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਟਲੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਭੁੱਖ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਇੱਕ ਖਰਾਬ ਇੰਜਣ ਠੀਕ ਕਰਕੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਮਾਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਲਈ ਅਨਮੋਲ ਯਾਦ ਬਣ ਗਈ — ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੰਨੜ — ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੰਘਰਸ਼, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਅਸਲ ਕਦਰ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਰੋਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕੱਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਸੇਮਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਢਾੜਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ “ਬੁੱਢੀ ਵਾਲੀ ਪੈਨਸ਼ਨ” ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਇਟਾਲੀਅਨ ਬੁੱਢੀ ਮਹਿਲਾ ਸਭ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਉਸਨੂੰ “ਮੰਮ੍ਹਾਂ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਰਗਾ ਮਾਹੌਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੰਨੜ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੇਮਾ ਸਰਕਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਲਈ ਮਿਲਾਨੋ ਅਤੇ ਤੋਰੀਨੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਕੱਲਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੰਨੜ ਜੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ “ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ” ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚਾਹਤ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕ਼ਦਰ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਓ ਦਾਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਝੂਠ ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਚਿੰਤਿਤ ਹਨ। ਸਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਰੱਬ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਵਾਬ ਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਰਾਹ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
